Deze branche bestaat op dit moment uit ca. 350 bedrijven. Hierbij zijn grote concerns met enkele honderden werknemers, maar ook veel kleine bedrijven met 10 of minder werknemers. Onder andere door de strenge milieu eisen en concurrentie uit lage lonen landen is de branche in het afgelopen decennium sterk uitgedund. Het aantal bedrijven is als volgt te verdelen:

• 40 Gondstofleveranciers en groothandel
• 30 Verwerkers, groot (100+ werknemers)
• 80 Verwerkers, midden (10-100 werknemers)
• 125 Verwerkers, klein (minder dan 10 werknemers)
• 25 Assemblage bedrijven die producten toepassen
• 50 Overig, onderwijs instituten, research, engineering, etc.

De huidige bedrijven zijn weliswaar in totale omzet volume iets wat gestegen, doch de moeilijkheden waarmee deze branche te kampen heeft zijn in principe gelijk gebleven. Deze moeilijkheden zijn als volgt te definiëren. Door de kleinschaligheid van veel bedrijven en de relatief kleine thuismarkt verschuiven met de investeringsaandachtspunten ook de afzetmarkten naar de Oost-Europese landen of nog verder naar het oosten. Dit verscherpt de concurrentie binnen arbeidsintensieve productieprocessen extra. Ook is er toenemende concurrentiedruk vanuit de lage lonenlanden. Deze branche is op zoek naar mogelijkheden voor een verbetering van de export en een versterkte klantenbinding. Ook worden er oplossingen gezocht voor het nadeel van hoge loonkosten bij realisatie van een hogere toegevoegde waarde. In deze branche spelen de technische aspecten een belangrijke rol. Hieruit ontstaat ook de mogelijkheid om zich duidelijk te onderscheiden van de concurrentie. De producten worden meestal in kleine tot middelgrote series gefabriceerd. Automatisering van het fabricageproces is voor veel bedrijven door de kleine series onrendabel. Het arbeidsintensieve karakter van de fabricage brengt voor de in West-Europa gevestigde bedrijven het nadeel van hoge loonkosten met zich mee, naast de invesetringen in milieumaatregelen die dienen te worden gedaan. Dit leidt echter ook tot een hoge toevoegde waarde bij de producten van deze sector.

Lage drempels voor toetreding

De mogelijkheid om met een minimale investering in machines producten uit kunststof composieten te fabriceren, leidt tot zeer lage drempels voor toetreding tot de markt door nieuwe binnenlandse concurrenten. Zo kent deze sector een groot aantal kleine bedrijven die in nichemarkten eenvoudige, meestal klantspecifieke producten voor bijvoorbeeld industriële bedrijven fabriceren. Anderzijds leiden de strenge voorschriften op het gebied van milieubescherming en de veiligheid van de werknemers ertoe dat buitenlandse concurrenten nauwelijks geïnteresseerd zijn in het openen van productievestigingen in Nederland. De strenge voorschriften verhogen dus de drempels voor toetreding tot de markt. De eisen brengen echter ook de in Nederland gevestigde bedrijven ertoe, productiebedrijven in Oost-Europa of in het Verre-Oosten op te zetten, waar de lonen lager zijn en minder strenge wet- en regelgeving bestaat.

Branchestructuur
De Kunststof Composieten industrie is van strategisch belang voor het maken van andere technisch hoogwaaardige producten en systemen. Dit moge blijken uit de diverse vakgebieden waarin deze producten worden toegepast.

De volgende sectoren zijn hiervan een voorbeeld:

• Lucht en ruimtevaart
• Maritieme- en scheepsbouw
• Land- en tuinbouw en overige agarische sectoren
• Bouw- en infrastructuur
• Transport
• Recreatie en sport

Voor al deze sectoren geldt dat deze branche vaak een toeleverende sector is. Zonder deze producten moet vaak op de meer traditionele producten worden teruggevallen, die of te zwaar, corrosiegevoelig, thermisch- of electrisch geleidend of anderszins geschikt zijn. De Nederlandse maakindustrie kan het niet zonder kunststof composieten doen.

De branche realiseert dat samenwerking geboden is. Daar komt bij dat de bedrijven zeer divers zijn in omvang, verwerkingstechnieken, toepassingsgebieden en innovatiekracht. Van de circa 350 bedrijven in Nederland zorgt ongeveer 15% van de bedrijven voor 80% van de omzet. Slechts een paar bedrijven halen een omzet boven de 12 miljoen euro per jaar. In deze branche valt een verdere concentratie te verwachten.
De randvoorwaarden voor de ‘cost leadership’-strategie worden ongunstiger door het hoge loonkostenniveau en de hoge kosten, die veroorzaakt worden door de voorschriften van de vestigingsplaats. De kleine bedrijven zullen zich verder op nichemarkten gaan concentreren. De grotere bedrijven van deze deelsector zullen de mogelijkheden van differentiatie door het ontwikkelen van nieuwe producten moeten benutten.

Innovatieve producten

De belangrijkste groepen afnemers van deze branche verwachten van hun leverancier kennis, vaardigheden en innovatiekracht. Deze eisen worden met name gesteld door constructiebedrijven op het gebied van chemische installaties, voorzieningen voor infrastructuur en industriecomplexen. Verder worden dergelijke eisen gesteld door bedrijven die investeringsgoederen zoals machines, auto‘s en elektrische installaties fabriceren. Tegenover deze hoge eisen staat dat zij hun leveranciers ook een toenemend aantal nieuwe toepassingsgebieden voor innovatieve producten bieden. Producten uit kunststof composieten verdringen vooral metalen componenten op grond van hun lichte constructie, lange levensduur, lage productiekosten, milieuaspecten, energie en grondstof besparende productieprocessen en lagere onderhoudskosten. Succesvolle bedrijven onderscheiden zich door kennis en vaardigheden op het gebied van materiaalkeuze, ervaring met statische stabiliteit en beproefde, betrouwbare verwerkingstechnieken.

Samenvattend kan voor de Kunststof Composieten industrie worden vastgesteld, dat een succesvolle ondernemers strategie in deze branche de volgende elementen bevat:

• De strategische positionering van succesvolle ondernemingen in deze branche zit in de ontwikkeling en samenvoeging van onderdelen voor de investeringsgoederenindustrie of in de ontwikkeling, het ontwerp en de productie van eigen producten. Als ‘(co)-maker’ dienen deze ondernemingen te beschikken over deskundigheid op het gebied van productontwikkeling en een sterke verkoop- en marketingafdeling.
• Er is een tendens om productie uit te besteden aan lagelonenlanden met minder wettelijke regelingen op het gebied van arbeid en milieu. Voor de in deze landen gevestigde ondernemingen is het belangrijk op eigen kracht of op basis van samenwerking voldoende volume te bereiken om te kunnen blijven investeren in infrastructuur en automatisering.
• De succesvolle ondernemingen verstaan de kunst om nieuwe toepassingen voor hun producten te vinden door substitutie van andere materialen. Zij benutten hierbij de bijzondere voordelen zoals vermindering van gewicht, een hogere stijfheid en eenvoudigere bewerking van deze materialen. Ook kunnen deze toepassingen voor de klant aanvullende voordelen bieden, zoals bijvoorbeeld het voorkomen van roestvorming of dure nabewerkingen.
• De branche heeft wel behoefte aan vernieuwing en staat daarvoor dan ook open. Een direct contact met de kennisinstituten zou een goede basis zijn voor innovatieve ideeën en een nieuwe aanpak van productietechnieken of zelfs geheel nieuwe producten.
• Ook marktvergroting staat hoog op de agenda. De branche heeft een grotere afzetmarkt nodig. Nederland is te klein als markt om voldoende volume te kunnen bieden.